Wczesne pismo arabskie

ABU BAKR

Wielu towarzyszy Proroka znało na pamięć jego objawienia, wielu potrafiło je wyrecytować w razie potrzeby. Nosili oni szacowny tytuł hafiza, czyli strażnika. Kiedy jednak, już po śmierci Proroka, znaczna ich liczba poległa w bitwie, pośród wiernych nastał niepokój. Ówczesny kalif, Abu Bakr, nakazał spisanie całego objawienia, a dokonał tego Zayd ibn Thabit, sekretarz Mahometa. Tak powstał pierwszy egzemplarz Koranu. Natychmiast sporządzono kilka jego kopii i rozesłano jako wzorce do dalekich prowincji szybko rozrastającego się imperium. Odtąd przepisywanie Świętej Księgi stało się jednym z najważniejszych zajęć wyznawców Allaha.

NABATI

Arabowie znali już wówczas pismo. Zwane było ono nabati, ponieważ wywodziło się od pisma używanego w północnoarabskim królestwie Nabatejów już w czasach Chrystusa. Posiadało ono osiemnaście liter na oznaczenie spółgłosek oraz jedną do samogłosek. Arabski język posiadał jednak więcej dźwięków, dlatego niektóre litery wymawiano na kilka różnych sposobów. Najczęściej jedna litera mogła znaczyć kilka różnych spółgłosek, a dwie litery alfabetu używane były albo do spółgłosek, albo do długich samogłosek. Krótkich samogłosek nie zaznaczano wcale. Rodowity Arab nie miał z tym pismem problemów, z kontekstu wiedział jakich samogłosek i jakich spółgłosek powinien używać. Problemy zaczęły się pojawiać, kiedy imperium rozszerzyło się na tereny zamieszkałe przez ludy nie znające arabskiego. Ludność krajów północnej Afryki i Iranu arabskiego musiała się dopiero uczyć. Szczególnie trudne było to dla świeżo nawróconych Irańczyków, bowiem język perski, należący do grupy indoeuropejskiej, fonetycznie i gramatycznie różni się od arabskiego akurat w tym samym stopniu, co polski.

AL HAJJAJ

Żyjący w VIII wieku ery chrześcijańskiej Abu al-Aswad al-Du'ali napisał pierwszą gramatykę arabskiego, króra znacznie ułatwiła naukę tego języka. Wprowadził on również do pisma system oznaczania samogłosek za pomocą kolorowych kropek stawianych nad tekstem. Nieco później al-Hajjaj ibn Yusuf al-Thaqafi, który był wicekrólem wschodniej (a więc perskojęzycznej) części kalifatu, dwóm uczniom al-Aswada polecił opracować system ścisłego oznaczania spółgłosek. W systemie tym kropki stawiane ponad lub pod literą rozróżniają spółgłoski na podobnej zasadzie, jak w polskim kreseczka nad tekstem odróżnia miękkie litery od twardych. Początkowo system ten spotkał się z oporami, jednakże al-Hajjaj, dzięki swemu stanowisku, zdołał go upowszechnić. Wprowadziło to pewne zamieszanie, bowiem czarne kropki niekiedy myliły się z kolorowymi, ponadto ciągła zmiana koloru atramentu podczas pisania była nieco uciążliwa. Wreszcie w IX wieku al-Khalil ibn Ahmad al-Farahidi opracował nowy system oznaczania samogłosek: zamiast kolorowych kropek pojawiły się kreseczki i pętelki ponad i pod tekstem. Ten system również spotkał się z oporami, głównym argumentem przeciw było, że kto się tym systemem musi posługiwać, ten dowodzi swej niedostatecznej znajomości arabskiego. Ostatecznie przyjęło się, że system al-Hajjaja stosowany jest do dziś prawie zawsze, (wyjątkiem są niektóre monumentalne napisy na budynkach), natomiast system samogłosek al-Khalila tylko w szczególnych przypadkach, takich jak podręczniki dla obcokrajowców oraz tekst Koranu. W tym ostatnim przypadku chodzi o to, by nikt nie popełniał pomyłek czytając święty tekst.

 

Dodaj komentarz


Kod antyspamowy
Odśwież