Kalendarium

 

 

 

570 – rok urodzenia Proroka Mahometa, w rodzie Haszymitów należącym do plemienia Kurajszytów. Ojciec zmarł przed narodzeniem chłopca, a matka, gdy miał kilka lat. Wychowywał się w rodzinie stryja Abu Taliba, który zajmował się kupiectwem.

 

595 – Mahomet żeni się z wdową Chadidżą.

 

610 – Mahomet ma pierwsze objawienie na górze Hira w pobliżu Mekki. Zaczyna głosić nową religię, początkowo wśród rodziny i krewnych. Zbiór objawień Mahometa składa się na świętą księgę islamu – Koran. Anioł Gabriel (Dżibril) objawiał Mahometowi Koran począwszy od 610 aż do jego śmierci w 632 r.

 

613 – pierwsze publiczne wystąpienie Mahometa, dzięki któremu zyskuje sobie zwolenników. W objawienie Mahometa uwierzyła najpierw jego rodzina – żona Chadidża, stryj Abu Talib, jego syn Ali (później zięć Mahometa), przyjaciel Mahometa Abu Bakr (pierwszy kalif wybrany po jego śmierci).

 

616 – rody mekkańskie rozpoczynają bojkot Haszymitów za to, że popierają Mahometa.

 

619 – śmierć Chadidży i Abu Taliba, stryja i opiekuna Mahometa.

 

620 – anioł Gabriel zabiera Mahometa we śnie w podróż do Jerozolimy i do nieba.

 

622 – początek ery muzułmańskiej, pierwszy rok muzułmańskiego kalendarza liczonego od wywędrowania (hidżra) Mahometa i jego zwolenników z Mekki do Medyny, zwanej wówczas Jasrib. Założenie przez Mahometa pierwszej gminy (umma) muzułmańskiej w Medynie. Do ummy należeli ci, którzy uwierzyli w posłannictwo Mahometa. Mahomet zostaje wkrótce zwierzchnikiem wszystkich plemion Medyny.

 

624 – przyjęcie Al-Kaby jako punktu orientacyjnego dla modlitwy muzułmanów. Umma staje się niezależna gospodarczo – m.in. dzięki napadom na karawany z Mekki. Ramadan zostaje ustanowiony miesiącem postu.

 

624–632 – wojny prowadzone przez Mahometa w celu zwiększenia wpływów politycznych.

 

629 – pierwsza pielgrzymka muzułmanów z Mekki do Medyny.

 

630 – zdobycie Mekki przez muzułmanów, usunięcie z Al-Kaby pogańskich bożków. Akceptacja Mahometa i przyjęcie islamu przez beduińskie plemiona Półwyspu Arabskiego.

 

631 – liczne plemiona arabskie składają hołd Mahometowi i uznają jego władzę.

 

632 – pożegnalna pielgrzymka Mahometa do Mekki. Mahomet umiera.

 

632–634 – panowanie pierwszego wybranego przez muzułmanów kalifa Abu Bakra.

 

634–644 – panowanie kalifa Omara.

 

633 – początek podbojów: zajęcie południowej Mezopotamii, w następnych latach zdobycie Syrii, Jerozolimy, Egiptu, Bizancjum, Cypru i Egiptu.

 

644 – zebranie w jedną całość tekstu koranicznego.

 

644–656 – panowanie kalifa Osmana.

 

652 – zdobycie Armenii. Najazd na porty sycylijskie.

 

656 – kalifem zostaje Ali Ibn Abi Talib, brat stryjeczny Mahometa i mąż Fatimy, jego jedynej córki. Początek wojny domowej – poprzedni kalif został zamordowany na rozkaz Alego. Krewny zamordowanego kalifa Osmana, Mu’awija, namiestnik Syrii, wzywa do zemsty.

 

657 – bitwa nad Eufratem między Alim a Mu’awiją, niezakończona zwycięstwem żadnej ze stron.

 

660 – Mu’awija ogłasza się w Jerozolimie kalifem.

 

661 – zamordowanie Alego. Syn Alego, Al-Hasan, rezygnuje z walki o władzę i osiada w Medynie. Mu’awija zostaje kalifem.

 

661–680 – panowanie Mu’awiji, z dynastii Omajjadów, która będzie panowała do 750 r. Stolicą kalifatu zostaje Damaszek.

 

667 – podbój Azji Środkowej i początek podboju Afryki.

 

680 – męczeńska śmierć Al-Husajna, syna Alego i Fatimy, pod Karbalą. Na pamiątkę jego śmierci zostało ustanowione najważniejsze święto szyitów – Aszura.

 

691 – budowa meczetu Kopuła na Skale w Jerozolimie.

 

696 – wprowadzenie monet arabskich i języka arabskiego do administracji.

 

698 – zajęcie Kartaginy i nawracanie Berberów na islam.

 

705 – Arabowie docierają do Atlantyku.

 

705–715 – budowa Wielkiego Meczetu Omajjadów w Damaszku.

 

711 – początek podboju Indii, inwazja na Hiszpanię.

 

712 – zdobycie Samarkandy i Buchary, najważniejszych miast Azji Centralnej.

 

717 – muzułmanie przekraczają Pireneje.

 

719 – Kordoba zostaje rezydencją namiestnika Andaluzji.

 

732 – Karol Młot, król Franków, powstrzymuje w bitwie pod Poitiers ekspansję muzułmanów w Europie, Arabowie wycofują się z południowej Francji.

 

750 – klęska kalifa omajjadzkiego, władzę przejmuje dynastia Abbasydów.

 

751 – Arabowie pokonują Chińczyków nad rzeką Talas, uczą się od nich produkcji papieru i zakładają pierwszą wytwórnię papieru w Samarkandzie.

 

757 – potomek Omajjadów zakłada niezależne państwo omajjadzkie (kalifat) w Hiszpanii.

 

762 – założenie Bagdadu, nowej stolicy kalifatu.

 

778 – walki Karola Wielkiego z muzułmanami w Hiszpanii.

 

786 – kalifem zostaje Harun ar-Raszid, wprowadza nowy podział administracyjny państwa, przekazuje część władzy kalifa wezyrom (odpowiednik premiera), dzieli państwo między dwóch swoich synów.

 

827 – początek podboju Sycylii.

 

831 – Arabowie zdobywają Palermo.

 

870 – zdobycie Malty.

 

873 – zniknięcie ostatniego, dwunastego imama szyitów Al-Mahdiego.

 

950 – śmierć wybitnego filozofa arabskiego Al-Farabiego.

 

Lata 990 – plemiona turkmeńskie przyjmują islam.

 

1037 – śmierć wybitnego filozofa Awicenny (Ibn Sina).

 

1095 – papież Urban II wzywa do krucjaty i odbicia Jerozolimy z rąk muzułmanów.

 

1096 – początek pierwszej wyprawy krzyżowej.

 

1099 – zdobycie przez krzyżowców Jerozolimy i wybrzeża Syrii, koniec krucjaty.

 

1147–1149 – druga krucjata.

 

1187 – Saladyn (Salah ad-Din) pokonuje krzyżowców i zdobywa Jerozolimę.

 

1188–1192 – trzecia krucjata prowadzona m.in. przez cesarza Fryderyka I Barbarossę.

 

1198 – śmierć wybitnego filozofa Awerroesa (Ibn Ruszd).

 

1202–1204 – czwarta krucjata.

 

1204 – krzyżowcy zdobywają Konstantynopol.

 

1206 – mongolski wódz Temudżyn przyjmuje imię Dżyngis-chan (Król Świata), początek podbojów mongolskich.

 

1217–1221 – piąta krucjata.

 

1220 – początek pierwszego najazdu mongolskiego na Europę.

 

1227 – śmierć Dżyngis-chana, podział państwa mongolskiego.

 

1228–1229 – szósta krucjata.

 

1236 – chrześcijanie zajmują Kordobę.

 

1237–1241 – Mongołowie podbijają księstwa ruskie.

 

1241 – podboje mongolskie w Europie, bitwa pod Legnicą.

 

1242–1243 – Mongołowie plądrują Anatolię.

 

1248 – chrześcijanie zajmują Sewillę.

 

1248–1254 – siódma krucjata.

 

1258 – koniec kalifatu Abbasydów, mongolski wódz Hulagu-chan zdobywa stolicę kalifatu Abbasydów – Bagdad, morduje ostatniego kalifa z rodu Abbasydów. Stolicą wielkiego państwa sięgającego od Chin po Ruś Mongołów zostaje Tabriz (obecnie Iran).

 

1280 – wodzowie Złotej Ordy znad Wołgi jako pierwsi Mongołowie przyjmują islam.

 

1291 – wygnanie krzyżowców z Ziemi Świętej – koniec państw krzyżowców w Syrii i Palestynie.

 

1326 – początek podbojów Turków osmańskich.

 

1360–1389 – Osmanowie wprowadzają system wcielania do wojska wziętych do niewoli chłopców chrześcijańskich, nawracanych na islam i szkolonych. W Europie nazywano ich janczarami (tur. yeni czeri – nowe wojsko).

 

1370 – Timur (Tamerlan) rozpoczyna podbój Azji Środkowej.

 

1385 – Turcy osmańscy zajmują Bałkany.

 

1395 – Timur zostaje wodzem Złotej Ordy.

 

1442 – Węgrzy pokonują Osmanów.

 

1444 – w bitwie z Osmanami pod Warną ginie polski król Władysław Warneńczyk.

 

1453 – Turcy osmańscy zdobywają Konstantynopol.

 

1484 – wyprawa turecka przeciwko Polsce.

 

1492 – koniec panowania arabskiego na Półwyspie Iberyjskim. Król Hiszpanii zdobywa Granadę.

 

1499 – przymusowe nawracanie muzułmanów na terenie Hiszpanii, palenie arabskich rękopisów.

 

1502 – założenie dynastii Safawidów w Iranie.

 

1517 – Turcy osmańscy zdobywają Egipt (dotąd pozostawał pod panowaniem Mameluków).

 

1526 – potomek Dżyngis-chana, Babur, zdobywa północne Indie i zakłada dynastię Wielkich Mogołów.

 

1529 – pierwsze oblężenie Wiednia przez Osmanów.

 

1683 – Jan III Sobieski pokonuje Turków osmańskich pod Wiedniem.

 

1699 – zawarcie pokoju karłowickiego z Turcją osmańską, Rzeczpospolita odzyskuje Ukrainę i Podole.

 

1744 – narodziny ruchu wahhabickiego.

 

1798 – Napoleon podejmuje wyprawę do Egiptu.

 

1802–1806 – wahhabici zajmują Mekkę i Medynę.

 

1817–1818 – wojny w Indiach, rozszerzenie wpływów brytyjskich.

 

1821–1829 – Grecy walczą z Turcją o niepodległość.

 

1826–1828 – persko-rosyjska wojna o Kaukaz. Rosjanie zdobywają Erewan i Nachiczewan.

 

1828 – ekspedycje rosyjskie do Azji Środkowej.

 

1830 – Francja zajmuje Algierię. Powstaje niepodległe państwo greckie.

 

1853–1856 – wojna krymska.

 

1858 – koniec panowania Wielkich Mogołów w Indiach (władzę obejmuje tam Anglia).

 

1869 – otwarcie Kanału Sueskiego.

 

1878 – Kongres Berliński. Austro-Węgry rozpoczynają okupację tureckich prowincji – Bośni i Hercegowiny.

 

1901 – odkrycie wielkich złóż ropy naftowej w Persji.

 

1914 – Egipt dostaje się pod protektorat brytyjski.

 

1919 – podział imperium osmańskiego przez państwa Ententy.

 

1920 – Francuzi zajmują Liban i Syrię.

 

1920 – ogłoszenie niepodległości Albanii.

 

1924 – obalenie kalifatu w Turcji, reformy Mustafy Kemala zwanego Atatürkiem. Odchodzenie od islamu, likwidacja szariatu, uchwalenie konstytucji, zakaz wielożeństwa.

 

1928 – przejście w Turcji z alfabetu arabskiego na łaciński.

 

1928 – Hasan al-Banna zakłada w Egipcie Organizację Braci Muzułmanów.

 

1932 – powstanie Królestwa Arabii Saudyjskiej, niepodległość Iraku.

 

1945 – założenie Ligi Państw Arabskich.

 

1946 – niepodległość Syrii, Libanu i Królestwa Transjordanii.

 

1947 – podział subkontynentu indyjskiego na dwa państwa: Indie i Pakistan (dla muzułmanów). ONZ uchwala podział Palestyny.

 

1948 – powstanie państwa Izrael, pierwsza wojna arabsko-izraelska.

 

1950 – powstanie Jordanii, po włączeniu do niej części Palestyny (Zachodni Brzeg Jordanu).

 

1951 – niepodległość Libii, powstanie Zjednoczonego Królestwa Libii.

 

1953 – ogłoszenie republiki w Egipcie.

 

1954 – władze egipskie rozwiązują organizację Braci Muzułmanów.

 

1954–1962 – algierska wojna o niepodległość.

 

1956 – kryzys sueski, druga wojna arabsko-izraelska.

 

1956 – niepodległość Maroka, Sudanu i Tunezji.

 

1960 – w Bagdadzie powstaje OPEC – Organizacja Krajów Eksportujących Ropę Naftową.

 

1961 – powstanie niepodległego Kuwejtu.

 

1962 – niepodległość Algierii. Powstaje Liga Świata Muzułmańskiego. Wybuch wojny domowej w Jemenie, upadek królestwa, ogłoszenie republiki.

 

1963 – niepodległość Malezji.

 

1964 – powstaje Organizacja Wyzwolenia Palestyny.

 

1965–1967 – wojna domowa w Indonezji.

 

1967 – trzecia wojna arabsko-izraelska. Jemen Południowy ogłasza niepodległość.

 

1969 – upadek Królestwa Libii, ogłoszenie republiki.

 

1971 – rozpad Pakistanu na dwa państwa: Pakistan i Bangladesz. Powstają Zjednoczone Emiraty Arabskie, Katar i Bahrajn (w Zatoce Perskiej).

 

1972 – palestyński zamach na ekipę izraelską na olimpiadzie w Monachium.

 

1973 – obalenie króla Zahira w Afganistanie, proklamowanie republiki. Czwarta wojna arabsko-izraelska.

 

1975–1991 – wojna domowa w Libanie, spowodowana m.in. obecnością bojówek palestyńskich na terenie tego kraju i kierowanymi stąd ich atakami na Izrael.

 

1978–1979 – rozmowy pokojowe między Egiptem a Izraelem.

 

1979 – początek rewolucji muzułmańskiej w Iranie, szach Muhammad Reza Pahlawi opuszcza Iran, powstaje Islamska Republika Iranu.

 

1979–1989 – radziecka okupacja Afganistanu.

 

1980 – ekstremiści muzułmańscy mordują prezydenta Egiptu, Anwara as-Sadata.

 

1980–1988 – wojna iracko-irańska.

 

1987 – początek powstania antyizraelskiego (Intifady) w Palestynie.

 

1989 – wycofanie wojsk radzieckich z Afganistanu.

 

1990 – atak Iraku na Kuwejt.

 

1991 – odbicie Kuwejtu przez wojska sprzymierzone, głównie USA (wojna w Zatoce, zw. Pustynna Burza). Władze państwowe w Algierii (pod naciskiem Zachodu) unieważniają wybory, wygrane demokratycznie przez fundamentalistów.

 

1992 – początek wojny w Bośni.

 

1993 – wzajemne uznanie się Izraela i Organizacji Wyzwolenia Palestyny.

 

1993–1994 – palestyńska strefa Gazy i Jerycho uzyskują status autonomii.

 

1994 – talibowie rozpoczynają walkę z mudżahedinami w Afganistanie.

 

1995 – pokój w Dayton decydujący o podziale Bośni i Hercegowiny na część serbską i chorwacko-muzułmańską.

 

1996 – talibowie zdobywają Kabul i władzę nad Afganistanem.

 

1997 – zaostrzenie konfliktu izraelsko-palestyńskiego.

 

1997 – Muhammad Chatami, duchowny o liberalnych poglądach, zostaje wybrany w wyborach powszechnych na prezydenta Iranu.

 

1998 – Chatami, jako prezydent, odżegnuje się w imieniu rządu irańskiego od fatwy nakazującej zabicie autora Szatańskich wersetów Salmana Rushdiego.

 

11 września 2001 – atak terrorystyczny na World Trade Center i Pentagon.

 

październik 2001 – atak USA na Afganistan rządzony przez talibów w ramach wojny z terroryzmem (ukrywał się tam Osama ben Laden).

 

marzec 2003 – inwazja USA i wojsk sprzymierzonych na Irak, okupacja tego kraju przez armię USA i wojska sprzymierzonych, w tym dowodzoną przez Polaków brygadę międzynarodową w prowincji Babel.

 

październik 2003 – pokojową Nagrodę Nobla otrzymała Szirin Ebadi, irańska prawniczka walcząca o prawa kobiet.

 

kwiecień 2004 – Tarik Ramadan, teolog muzułmański i kaznodzieja, został uznany przez magazyn „Time” za jedną ze stu najbardziej wpływowych osób XXI w.

 

październik 2004 – wybory prezydenckie w Afganistanie, prezydentem został Hamid Karzaj; ogłoszenie raportu Duelfera, według którego Saddam Husajn nie dysponował bronią masowego rażenia.

 

styczeń 2005 – pierwsze wybory powszechne w Iraku po obaleniu Saddama Husajna. Przewagę głosów zdobywają przedstawiciele szyitów, sunnici w większości zbojkotowali wybory.

 

Wyłączne prawa do Leksykonu posiadają: Agata Skowron-Nalborczyk, Agata Marek i Towarzystwo WIĘŹ.

Leksykon "Nie bój się islamu" został wydany w ramach programu wsparcia polityki antydyskryminacyjnej PHARE 2002.

 

 

 

Dodaj komentarz


Kod antyspamowy
Odśwież